1- زنجرک خرما

زنجرک خرما یک آفت مهم خرما در ایران است. مهم ترین خسارت زنجرک خرما ترشح عسلک روی اندام های گیاهی است. پوره ها و حشرات بالغ زنجرک خرما با تجمع روی برگ و خوشه درختان خرما، ضمن تغذیه از شیره گیاهی مقادیر زیادی عسلک از خود دفع می کنند. آلوده شدن برگ ها و خوشه های خرما به این مواد باعث می شود تا محیط مناسبی برای رشد قارچ های دوده به وجود آید و درختان ظاهری کثیف و آلوده پیدا کنند و فعالیت های فتوسنتزی کاهش یابند. میوه ی نخل های آلوده دیررس و کوچک بوده و شیرینی کمتری دارند. تکرار آلودگی های سنگین باعث ضعف و مرگ بعضی نخل های خرما می شود. این آفت خرما در جنوب کشور به نام عسلک خرما یا شیره شناخته می شود.

کنترل زراعی علیه زنجرک خرما

• مدیریت تغذیه
• هرس زمستانه برگ های پیر و حذف پاجوش
• الگوی مناسب کاشت شامل میانه کاری و فاصله کاشت
• حمایت از جمعیت دشمنان طبیعی

کنترل شیمیایی علیه زنجرک خرما

مناسب ترین زمان سم پاشی علیه این آفت مهم خرما موقعی است که 40-30 درصد تخم ها (بسته به نوع منطقه و شدت آلودگی تخم روی برگ ها) تفریق شده باشند. سم پاشی نوبت اول یک هفته الی 10 روز پس از گرده افشانی درختان خرما و سم پاشی دوم پس از برداشت محصول خرما توصیه می شود.

• مالاتیون
• کلرپیریفوس
• فوزالون
• دیازینون
• مموری
• تیامتوکسام
• آکتارا

2- سوسک های چوبخوار خرما

سوسک های چوبخوار به عنوان یکی از مخرب ترین آفات کشاورزی در نخلستان های دنیا شناخته می شوند که با قطع آوندهای درختان در روند تغذیه و رشد اختلال ایجاد می کنند.  

مهم ترین گونه های آفت چوبخوار نخیلات در جنوب کرمان سرخرطومی حنایی خرما Rhynchophorus ferrugineus Olivier، سوسک کرگدنی (شاخدار) خرما Oryctes elegans Prell و سوسک شاخک بلند خرما Jebusaea hammerschmidti Reiche می باشند.

1-2- سوسک سرخرطومی حنایی خرما  

لارو این آفت از دستجات آوندی، جوانه مرکزی درخت، غلاف های تازه و لیفی نشده و بافت دمبرگ تغذیه کرده و به دلیل تغذیه لاروها از دستجات آوندی، درختان حالت تشنگی نشان می دهند. در اثر خسارت این آفت، جوانه مرکزی درخت کج شده و خشک می شود که در نهایت منجر به خشکیدگی کامل و مرگ درختان خرما می گردد و درختان آلوده از ناحیه تنه شکسته و واژگون می شوند. از نشانه های آلودگی درختان به این آفت خروج شیره قهوه ای رنگ از سوراخ های ایجاد شده روی تنه نخل، استشمام بوی خاص لهیدگی، پوسیدگی تنه درخت و شنیدن صدای تغذیه لاروها در داخل تنه درخت می باشد.

کنترل زراعی علیه سوسک سرخرطومی حنایی خرما  

• رعایت بهداشت باغ
• سوزاندن و از بین بردن بقایای آلوده
• رعایت فاصله کشت و تراکم مناسب
• جلوگیری از افزایش رطوبت احتمالی
• شکار انبوه آفت با استفاده از تله های سطلی و فرمونی
• ردیابی با استفاده از تله های فرمونی تجمعی جلب کننده
• خودداری از انجام هرس در فصل گرم و از بین بردن بقایای هرس
• خودداری از آبیاری بی رویه و میانه کاری با درختان دیگر و گیاهان زراعی
• ردیابی، دیده بانی، شناسایی درختان و کانون های آلوده با بازدید مستمر تک تک درختان 
• جلوگیری از نقل و انتقال غیرقانونی پاجوش و اندام های گیاهی از مناطق آلوده به مناطق سالم
• مبارزه با آفات خرما که موجب زخمی شدن نخل می شوند مثل موش، سوسک شاخدار خرما و…

کنترل شیمیایی علیه سوسک سرخرطومی حنایی خرما  

• ضدعفونی تنه درختان با استفاده از سموم تدخینی مانند فسفید آلومینیوم (فستوکسین) و بستن پلاستیک در اطراف تنه
• پانسمان محل زخم های ناشی از هرس برگ ها و قطع پاجوش ها و تنه جوش ها با استفاده از گچ یا گل آغشته به سموم شیمیایی مانند ترکیبات مسی و حشره کش مالاتیون.

2-2- سوسک شاخدار (کرگدنی) خرما

حشرات بالغ آفت خرما، با تغذیه از ساقه گل، خوشه و رگبرگ های اصلی در تاج درختان موجب خسارت می شوند. تغذیه حشرات کامل این آفت خرما از قاعده خوشه های گل موجب عدم تشکیل میوه و یا چروکیدگی و کاهش ارزش اقتصادی میوه روی آنها می شود. لاروهای این آفت نیز از دمبرگ های پایین تاج و گاهی جوانه انتهایی درختان میوه تغذیه می کنند و به درختان خرما صدمه وارد می کنند. در اثر حمله آفت، درختان ضعیف شده و از شکل ظاهری خود خارج می شوند. همچنین خوشه های خرما که دارای محصول زیادی هستند یا به کلی از بین می روند یا اینکه بر اثر نرسیدن غذای کافی به خوشه میوه های آنها چروکیده و نامرغوب می شود.

کنترل زراعی علیه سوسک شاخدار خرما

• جمع آوری و سوزاندن کنده های پوسیده درختان
• جمع آوری و معدوم نمودن حشرات کامل آفت با استفاده از تله نوری
• رعایت اصول صحیح کاشت و داشت خرما، رعایت فاصله کاشت و اصول آبیاری
• از بین بردن کودهای پوسیده داخل باغ اواخر زمستان (چون محل تجمع حشرات کامل آفت در فصل زمستان می باشند).
• هرس برگ های قدیمی، خشک و دمبرگ ها (دمبرگ های باقیمانده محل تخم ریزی و فعالیت سوسک های کرگدنی و شاخک بلند خرما می باشند).

کنترل شیمیایی علیه سوسک شاخدار خرما

با توجه به اینکه لاروها و شفیره های این آفت در تاج درخت قرار دارند سم پاشی به روش معمول پاشش روی شاخه و برگ ها کارایی لازم را در کنترل این آفت خرما ندارد. کاربرد حشره کش ها با ویژگی تماسی گوارشی مانند مالاتیون به صورت طعمه مسموم یا استفاده مستقیم حشره کش در تاج درخت توصیه می شود.

3-2- سوسک شاخک بلند خرما

لاروهای سوسک شاخک بلند خرما از قاعده دمبرگ ها و چوب تنه درختان نخل تغذیه می کنند. این آفت خرما بیشتر درختان مسن و ضعیف را مورد حمله قرار می دهد و در اثر تغذیه شدید لاروها درخت خرما شکسته و واژگون می شود.

کنترل زراعی علیه سوسک شاخک بلند خرما

• هرس دمبرگ ها در زمان هرس
• کنترل این آفت همزمان با خروج حشرات کامل از پیله شفیرگی (اوایل بهار) است.
• کنترل سوسک کرگدنی خرما معمولاً این آفت خرما را نیز کنترل می کند.

کنترل شیمیایی سوسک شاخک بلند خرما

• کلرپیریفوس
• فنیترتیون

3- شپشک سپردار سفید خرما

شپشک سپردار سفید خرما (Parlatoria balnchardi) قادر است به تمام بخش های درخت خرما در مرحله رشد رویشی، گلدهی و میوه دهی و پس از برداشت محصول حمله کند. مکان های اولیه آلودگی به شکل بخش های سفید رنگ (سپر حشره) در قاعده برگ ها می باشد. با افزایش آلودگی برگچه ها ظاهر سفید رنگ و در نهایت خشک می گردند. آلودگی روی میوه نه تنها ظاهر آن را نامطلوب می سازد بلکه سبب از بین رفتن و همچنین کاهش 80% محصول می گردد. علاوه بر این شپشک سپردار قادر به تولید مواد سمی در ترکیبات بزاقی خود می باشد که سبب پیچیدگی و تغییر شکل برگ، کاهش فتوسنتز، زرد شدن و ریزش برگ، کوچک ماندن گیاه، کاهش و یا تخریب کلروفیل گشته، درصد رطوبت گیاه، وزن خشک و محتویات مومی گیاه آسیب دیده و در نهایت آلودگی شدید سبب مرگ درختان به ویژه پاجوش ها می گردد.

کنترل بیولوژیکی علیه شپشک سپردار سفید خرما

• کفشدوزک های شکارگر

کنترل زراعی علیه شپشک سپردار سفید خرما

• هرس سالیانه شاخه‌های پایین درخت خرما و سوزاندن آنها

کنترل شیمیایی علیه شپشک سپردار سفید خرما

• دیازینون
• دیمتوات
• مالاتیون
• ایمیدا کلوپراید (به صورت کاربرد خاکی با غلظت بسیار بالا)

4- کرم میوه خوار خرما

یکی از آفات مهم درخت خرما می باشد که به شب پره کوچک خرما نیز معروف است. این آفت خرما علاوه بر خسارت زیادی که به محصول درختی وارد می آورد آفت انباری خرما نیز محسوب می شود. لارو کرم میوه خوار خرما در بهار زمانیکه میوه ها در مرحله حبابوک هستند پس از تنیدن تار، روی میوه های نارس مستقر شده و قسمت انتهایی خرما در نزدیکی کاسبرگ و گاهی نیز وسط آن را سوراخ می کند و در نهایت از گوشت و هسته میوه تغذیه می کند و ارتباط میوه را با دم خوشه قطع می کند. در نتیجه میوه چروکیده می شود و به رنگ قهوه ای متمایل به قرمز در آمده و روی زمین می ریزد. به همین دلیل در مناطق خرما خیز جنوب کشور نخل داران به آن حمیره یا سرخه می گویند.

مبارزه بیولوژیک علیه کرم میوه خوار خرما

• زنبور پارازیتوئید، لاروهای کرم میوه خوار خرما

مبارزه زراعی علیه کرم میوه خوار خرما

• جمع آوری و انهدام میوه های آلوده
• انجام عمل هرس دمبرگ و حذف الیاف اطراف تنه (پناهگاه زمستان گذرانی لارو)
• پوشانیدن خوشه ها پس از گرده افشانی با کاغذهای مخصوص، پارچه و یا الیاف خرما و باز کردن آن پس از 30 الی 45 روز، در این مدت حشره بالغ نمی تواند روی خوشه و میوه های خرما تخم ریزی نماید و در نتیجه میوه های خرما از ریزش و آسیب دیدگی محفوظ می مانند.

مبارزه شیمیایی علیه کرم میوه خوار خرما

• مالاتیون
• هگزافلومورون
• رادان
• اکتیلیک (پیریمیفوس متیل)

نحوه مصرف: در دو نوبت، نوبت اول یک هفته پس از گرده افشانی و نوبت دوم 5-4 هفته پس از نوبت اول

5- کرم گرده خوار خرما

خسارت این آفت خرما از هنگام ترکیدن غلاف های خرما شروع می شود. لاروهای جوان در بهار از گرده های خرما تغذیه کرده و سبب می شود خوشه ها شکل اصلی خود را از دست داده و با وجود رطوبت در بهار و حمله قارچ ها و باکتری ها خوشه های آفت زده سیاه می شوند.

نکته: آفت گرده خوار خرما نیاز به مبارزه جداگانه ندارد. در مناطقی که با لاروهای میوه خوار و زنجرک خرما مبارزه می شود این آفت نیز کنترل می گردد.

6- موریانه خرما

موریانه خرما به ریشه، تنه، ساقه، دمبرگ، خوشه و همچنین چوب های نخل که برای پوشش بام منازل روستایی به کار می برند آسیب می رساند. موریانه خرما اکثراً به درختان ضعیف حمله می کند و تنه و ساقه را سوراخ می کند. سپس راهروهایی در جهت طولی و پهنای ساقه و تنه ساخته و به تدریج توسعه می دهد. بر اثر تغذیه موریانه ها فعالیت شیره گیاهی در قسمت عمده ای از تنه و ساقه خرما متوقف می شود و محصول خرما کاهش یافته و درختان می خشکند.

کنترل زراعی علیه موریانه خرما

• انتخاب پاجوش های سالم
• انجام به موقع عملیات هرس برگ ها و دمبرگ
• آبیاری منظم، شخم در بهار و پاییز و تقویت درختان
• انهدام علف های هرز و معدوم نمودن مواد خشک نخلستان ها

کنترل شیمیایی علیه موریانه خرما

• کلرپیریفوس
• فیپرونیل

نحوه مصرف کلرپیریفوس و فیپرونیل: به صورت سم پاشی تنه و ترزیق محلول در خاک

• هگزافلومورون (به صورت طعمه مسموم در مناطق آلوده)

7- کنه گرد آلود خرما

خسارت مستقیم این کنه روی میوه نارس خرما همراه با تنیدن تار انبوه سبب جذب گرد و غبار در اطراف خوشه ها می شود که مانع از رسیدن نور خورشید و فرآوری حبه خرما شده و شرایط مناسبی را برای فعالیت بیشتر کنه مهیا می سازد. حبه های خرمای خسارت دیده به تدریج رنگ طبیعی و میزان قند خود را از دست می دهند و حالت چروکیدگی، نارس ماندن و سپس ریزش زود هنگام آنها صورت می گیرد.

کنترل شیمیایی علیه کنه گرد آلود خرما

• تترادیفون
• فنازاکوئین
• هگزافلومورون
• فن پیروکسی میت
• بروموپروپیلات

زمان مصرف: اواسط تا اوایل مرداد ماه

همانطور که در قسمت بالا هم عنوان شد، مبارزه با آفات درخت خرما برای جلوگیری از وقوع و یا کاهش خسارت الزامی می باشد و در این متن ما تلاش کردیم تا بخشی از آن را به شما معرفی کنیم و شما می توانید برای نتیجه گیری و کمک بیشتر در این زمینه با کارشناسان شرکت بازرگانی نوید طبیعت بوتیا در ارتباط باشد.