کرم غوزه پنبه یا هلیوتیس ((Lepidoptera: Noctuidae) Helicoverpa armigera Hubner)، یکی از آفات مهم و بالقوه خطرناک مزارع پنبه است که با تغذیه از غوزه و برگ های پنبه می تواند خسارت بالایی را در مزارع ایجاد نماید. کرم غوزه پنبه، آفتی پلی فاژ با پراکنش جهانی است که به بسیاری از گونه های گیاهی در نقاط مختلف جهان حمله می کند. دیاپوز (خواب) اختیاری، تحرک بالا، تعداد نسل های متعدد، باروری زیاد، مهاجرت و طول مدت کوتاه یک نسل توانایی زیستن این آفات در شرایط سخت را افزایش داده است. از علائم خسارت به کرم غوزه پنبه، وجود حفره های لاروی سیاه رنگ در میوه های آلوده می باشد.

مشخصات ظاهری کرم غوزه پنبه

حشره کامل کرم غوزه پنبه:

حشره کامل کرم غوزه پنبه شب پره ای است به طول 20-12 میلی متر و عرض آن با بال های باز 4۰-3۰ میلی متر می باشد که روی بال های جلویی یک لکه گوچک گرد به رنگ سیاه و یک لکه لوبیایی تیره دیده می شود. بال های جلویی در حشرات ماده زرد تا پرتقالی و قهوه ای مایل به خاکستری روشن با نوارهای نامنظم تیره رنگ در یک سوم انتهایی و در حشرات نر به رنگ خاکستری مایل به سبز بوده و حاشیه انتهایی آنها مجهز به لکه های تیره رنگ می باشد. بال های عقبی خاکستری روشن، دارای نوار تیره عریض انتهایی و یک لکه قهوه ای قاعده ای هستند.

شفیره کرم غوزه پنبه:

کرم غوزه پنبه زمستان را به صورت شفیره در داخل خاک می گذراند. شفیره به رنگ های متفاوت از زرد کهربائی روشن تا قهوه ای بلوطی است و در انتهای شکم دو عدد خار تیره باریک و نزدیک بهم قرار دارد که طول خار یک میلی متر است. این آفت دو نوع شفیره زمستانگذران دارد:

1- شفیره های سبک تر: دیاپوز یا خواب اختیاری دارند، یعنی ممکن است رشد و نمو آنها در شرایط نامساعد مانند سرمای زمستان متوقف شود تا انرژی کمی از دست بدهند و زنده بمانند. آنها در بهار و به محض گرم شدن هوا به پروانه بالغ تبدیل می شوند.

2- شفیره های سنگین تر: خواب اجباری دارند. این شفیره ها به مدت طولانی تری درون خاک باقی می مانند و در بهار پس از ظهور شفیره های نوع اول ظاهر می شوند.

ظهور تدریجی این دو نوع لارو باعث ظاهر شدن تدریجی و مداوم پروانه ها و تخم ریزی پیوسته آنها در ماه های تیر و مرداد می گردد. به همین علت تخم ها، لاروهای سنین مختلف و پروانه های بالغ در مزرعه مشاهده می شود. در واقع به علت تداخل نسلی که وجود دارد، مبارزه با آفت را مشکل می سازد.

لارو کرم غوزه پنبه:

طول لارو کامل حداکثر 5 تا 6 سانتی متر و به رنگ های متنوع (سبز تا سیاه) می باشند که 4 نوار طولی در پشت لارو دیده می شود که دو نوار وسطی به وسیله یک خط باریک از هم جدا می شوند. عموماً لارو کرم غوزه پنبه به رنگ سبز با خطوط تیره و روشن در طول بدن مشاهده می شود. این حشره دارای 6 سن لاروی است.

تخم کرم غوزه پنبه:

تخم حشره گرد و پهن و دارای خطوط قطری بوده و رنگ آن ابتدا زرد و بعداً متمایل به سبز می گردد.

زیست شناسی کرم غوزه پنبه

پروانه های کرم غوزه پنبه بر روی بوته های دارای گل پنبه در شب ها تخم ریزی می کنند و پروانه ماده تخم های خود را به طور پراکنده و انفرادی روی علف های هرز و گیاهان زراعی می گذارد. لاروهای جوان پس از خروج از تخم از برگ تغذیه کرده و سپس به غنچه، گل و غوزه حمله کرده و با سوراخ کردن آنها وارد غنچه و غوزه می شوند و از الیاف داخل آنها تغذیه می کنند. لاروها با جویدن پوسته غوزه سوراخ هایی در قسمت پایین آن ایجاد می کنند که ممکن است این تونل تا سمت دیگر غوزه ادامه یابد. معمولاً مدفوع مرطوب لاروها در قسمت پایین غوزه انباشته می شود. همچنین ممکن است لارو شکاف هایی در سطح غوزه ایجاد کند که به محلی برای آلودگی میکروب های پوساننده غوزه تبدیل خواهد شد. سن پنجم لاروی بیشترین آسیب را به غوزه ها می زند. لاروهای سن پنجم در مقایسه با سنین کوچکتر نه تنها تعداد بیشتری از غوزه ها را از بین می برند، بلکه غوزه های بزرگتر را که جایگزین کردن آنها توسط بوته مشکل است هم از بین می برند. در شدت های بالای تهاجم، این لاروها حتی به جوانه های انتهایی و ساقه هم آسیب می زنند. با تغذیه این آفت از اندام های زایشی مانند غنچه، گل و غوزه، این اندام ها به شدت آسیب می بینند. در اثر از بین رفتن بار گل و غوزه، انرژی گیاه صرف رشد رویشی می شود که نتیجه آن رشد علفی و قد کشیدن زیاد بوته هاست که باری روی آنها تشکیل نمی شود.

میزبان کرم غوزه پنبه

کرم غوزه پنبه به طیف وسیعی از محصولات مهم زراعی و غیرزارعی شامل پنبه، گوجه فرنگی، سویا، ذرت، آفتابگردان، سورگوم، بادام زمینی، پسته، نخود، کنجد، سورگوم، کدو، شاه دانه، چغندرقند، بامیه، ختمی، گاوپنبه، یونجه، شبدر، بادمجان، لوبیا، سویا و … خسارت وارد می کند.

مبارزه علیه کرم غوزه پنبه

1- مبارزه زراعی و بهداشتی علیه کرم غوزه پنبه

• رعایت تناوب زراعی
• استفاده از ارقام مقاوم به آفت
• جمع آوری و حذف میوه های آلوده
• خرد کردن و زیر خاک بردن بقایای گیاهی مزارع پنبه
• وجین به موقع و مبارزه با علف های هرز تابستانه و زمستانه مزرعه و حاشیه مزرعه
• شخم عمیق پاییزه و زمستانه و یخ آب زمستانه (جهت از بین بردن شفیره های زمستان گذران)
• مدیریت کود و آبیاری (کرم های غوزه به بوته های پنبه ای که گوشتی و آبدار هستند و رشد رویشی بی رویه کرده اند، علاقه مندند. لازم به ذکر است که مصرف زیاد کودهای نیتروژنی مانند اوره باعث افزایش رشد علفی و حساسیت به آفت می شود. کودهای پتاسه تاثیر مهمی در افزایش مقاومت پنبه به آفات و بیماری ها دارد).

2- مبارزه بیولوژیکی علیه کرم غوزه پنبه

• استفاده از حداقل 12 عدد تله فرمونی در هر هکتار جهت شکار انبوه
• زنبورهای پارازیت براکون (Brracon hebator) پارازیت کننده لارو و همچنین تریکوگراما .Trichogramma spp پارازیت کننده تخم آفت را می توان در ساعات اولیه روز در مزرعه رهاسازی کرد.

3- مبارزه شیمیایی علیه کرم غوزه پنبه

از آنجایی که لاروها سریعاً میوه ها را سوراخ کرده و وارد می شوند، کاربرد حشره کش پس از نفوذ به میوه چندان موثر نخواهد بود. پس باید روش های پایش برای لاروهای تازه تفریخ شده یا تخم ها اعمال گردد. برای پایش این آفت و همچنین بهترین زمان مصرف سموم شیمیایی می توان از تله های فرمون جنسی استفاده کرد. بعد از مشخص شدن بهترین زمان مبارزه شیمیایی می توان از آفت کش هایی نظیر کلرپیریفوس (آریا شیمی)، بنزمیک (امامکتین بنزوات از بازرگانان سرای سپند پارس)، سایپرمترین (سپکورد از بازرگانان سرای سپند پارس)، فیتوکلیم (بازرگانان سرای سپند پارس) و … استفاده کرد.

مدیریت تلفیقی کرم غوزه پنبه

مدیریت تلفیقی این آفت بر پایه ی روش های مختلف مدیریتی نظیر اختلال در جفت گیری با فرمون جنسی، مهار زیستی با به کارگیری زنبورهای پارازیتوئید در کنار استفاده از آفت کش ها می باشد. کنترل شیمیایی بایستی صرفاً با استفاده از آفت کش های ثبت و توصیه شده برای کنترل کرم غوزه و بر اساس شناخت کافی از تاثیر آفت کش ها در منطقه و ترجیحاً کاربرد سموم انتخابی، استفاده تناوبی از آفت کش ها بر اساس گروه بندی، نحوه تاثیر سموم و طبق یک برنامه مشخص و توجه کافی به توصیه های کارشناسان منطقه ای و ستادی انجام شود.

شرکت بازرگانی نوید طبیعت بوتیا آماده ی هر گونه خدمات مشاوره ای و فروش آفت کش های مجاز با برندهای معتبر است و شما می توانید با مراجعه به سایت شرکت بازرگانی نوید طبیعت بوتیا از چگونگی خرید آفت کش ها و نحوه ی استفاده آنها مطلع شوید. برای مجموعه ما بسی افتخار است که در کنار شما همراهان عزیز با ارایه بهترین خدمات کشاورزی باشیم.