پسته از مهمترین محصولات کشاورزی در ایران است و پوسیدگی طوقه و ریشه (گموز یا انگومک) خطرناک ترین بیماری این محصول به شمار می رود. بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه (گموز) ناشی از گونه های مختلف فیتوفتورا یکی از مهمترین بیماری های پسته است که هر ساله باعث از بین رفتن تعداد فراوانی از درختان بارور و غیربارور می گردد.
درختان جوان نسبت به درختان مسن، حساسیت بیشتری نسبت به این بیماری دارند و درختان باغ بدون علت خاصی سبز خشک می شوند. در درختان مسن ممکن است پوسیدگی در یک سمت طوقه به وجود بیاید که باعث پژمردگی و خشک شدن شاخه ها و برگ های همان طرف می شود و سرانجام عامل بیماری گموز مرگ کامل درختان را سبب می گردد.
عامل بیماری گموز
بیماری گموز پسته توسط چندین گونه شبه قارچ فیتوفتورا ایجاد می شود که همگی در خاک زندگی می کنند. این بیماری از ناحیه پوست و ریشه وارد آوندهای درخت شده و مانع رسیدن آب و غذا به برگ ها و میوه می شود و در نتیجه طی 2 تا 4 سال باعث خشک شدن درخت می گردد. درختان معمولاً در طول بهار و تابستان حساس تر هستند و در فصل زمستان و یا دوره خواب حساسیت کمتری دارند.
علائم بیماری گموز چیست؟
- سبز خشک شدن درختان
- کاهش پوشش برگی و کلروزه و نکروز شدن برگ ها
- سوختگی سرشاخه ها، زوال سریع و مرگ درخت در اوایل فصل بهار
- پژمردگی ناگهانی و بدون هر گونه علائم ظاهری قبلی در اندام های هوایی
- تراوش شیرابه سفید رنگ در قسمت پایین تنه و طوقه، نزدیک سطح خاک و تغییر رنگ آن به رنگ خاکستری تا سیاه با گذشت زمان
عوامل موثر در گسترس بیماری گموز
- انتقال نهال آلوده به باغ سالم
- آلوده بودن وسایل و ادوات کشاورزی
- دوره های طولانی اشباع خاک (در خاک های با بافت رسی زیاد)
- وجود لایه سخت زیرین و عملیات خاک ورزی نامناسب و نادرست
- تماس ریشه های آلوده و سالم با یکدیگر (به علت عدم رعایت فاصله کاشت)
- ریختن خاک اطراف درختان آلوده در بین ردیف ها و انتقال خاک آلوده به باغ
مبارزه با بیماری گموز
مبارزه زراعی علیه بیماری گموز
- رعایت فواصل کاشت
- هرس درخت برای کمک به رشد آن
- اصلاح بافت خاک و ایجاد زهکش مناسب
- حذف و ریشه کنی درختان خشک شده، آبیاری جداگانه قسمت های آلوده
- استفاده نکردن از زه آب قسمت های آلوده جهت آبیاری کردن قسمت های دیگر باغ
- جلوگیری از زیر خاک رفتن طوقه یا محل پیوند هنگام کاشت درختان یا پس از پیوند زدن آنها
- دور نگه داشتن آب از طوقه درختان از طریق ایجاد تشتک خاک به گونه ای که آب به طوقه نرسد.
- استفاده از پایه های مقاوم، نهال های سالم و عاری از بیماری (پایه قزوینی و بادامی ریز زرند مقاوم ترین پایه ها و رقم سرخس از سایر پایه ها حساس تر است).
- تقویت درخت از طریق خاک و برگ (نمک های کلسیمی به ویژه سولفات کلسیم باعث کاهش بیماری می شوند و کاربرد گچ در باغ های پسته برای مهار بیماری نقش مثبتی دارد).
مبارزه شیمیایی علیه بیماری گموز
معالجه قسمت های آلوده طوقه و ریشه درختان با قارچ کش های مسی مانند مخلوط بردو، اکسی کلرور مس و فوزتیل آلومینیوم (با نام تجاری اِلیت)
نکته:
- بهترین زمان استفاده از قارچ کش الیت، اواسط اریبهشت ماه است.
- به منظور اثربخشی بهتر این قارچ کش پیشنهاد می شود محلول پاشی 2 هفته بعد تکرار شود.
در صورت مشاهده بیماری، علاوه بر اعمال روش های کنترل بیماری، پایش مستمر باغ در طول سال برای شناسایی درختان آلوده به گموز که علائم شاخص بیماری را از خود نشان می دهند برای جلوگیری از اشاعه بیماری ضرورت دارد.
نظر به خسارت قابل توجه بیماری در برخی مناطق پسته کارى کشور و ضرورت آشنایى با چگونگى مدیریت آن، در مقاله حاضر سعی گردیده است تا اطلاعات لازم در ارتباط با این بیمارى، علائم و نحوه پیشگیرى و مدیریت آن در اختیار باغداران پسته قرار گیرد.
پیشنهاد ویژه شرکت نوید طبیعت بوتیا استفاده از قارچ کش فوزالیت سرای سپند پارس می باشد.
فوزالیت سرای سپند پارس، یک قارچ کش و باکتری کش آلی فسفاته از مشتقات اسید فسفونیک است. فوزالیت سرای سپند پارس به دلیل ویژگی های خاص و سیستمیک بودن، از طریق برگ و ریشه به سرعت جذب گیاه می شود و با حرکت رو به بالا و رو به پایین در گیاه منتشر شده و سبب کاهش رشد بیمارگر و فعال شدن مکانیسم دفاعی گیاه می شود و در نتیجه عوامل بیماری زا را کنترل و از اسپورزایی و جوانه زنی اسپورها جلوگیری می کند.
