شب پره هندی (Plodia interpunctella)، در رده بندی حشرات به راسته Lepidoptera، زیرراسته Ditrysia، بالاخانواده Pyraloidea، خانواده Pyralide و زیرخانواده Phycitinae تعلق دارد و از مهمترین آفات انباری در مناطق مختلف جهان به ویژه مناطق حاره ای آسیا، آفریقا، اروپا و آمریکا است.

مشخصات ظاهری شب پره هندی

حشره کامل:

حشره کامل شب پره ای به طول 10-5 میلی متر و عرض آن با بال های باز 20-16 میلی متر است. شب پره هندی با رنگ مشخص خود به آسانی تشخیص داده می شود. یک سوم بال های جلوی از جهت قاعده به رنگ سفید نقره ای و یا خاکستری گاهی همراه با نقاط ریز تیره، قسمت خارجی بال ها به رنگ برنزی متمایل به قرمز همراه با خطوط غیرمنظم تیره رنگ، بال های عقبی و شکم به رنگ خاکستری نقره ای و سینه کمی تیره تر است.

شفیره:

لاروها در یک پیله ابریشمی یا بدون پیله تبدیل به شفیره می شوند. شفیره های جوان به رنگ سبز روشن بوده و سپس تغییر رنگ داده و به رنگ قهوه ای روشن متمایل به زرد و به تدریج تیره تر می گردند.

لارو:

شب پره هندی دارای 8-5 سن لاروی می باشد، رنگ لاروهای جوان تازه خارج شده از تخم به رنگ تخم هایی هستند که از آن خارج می شوند. رنگ آنها سفید مومی تا زرد روشن است اما با این حال به رنگ های صورتی، قهوه ای یا تقریباً متمایل به سبز، وابسته به منبع غذایی نیز مشاهده می شوند. لاروها به محض خروج از تخم به مواد غذایی حمله می کنند و در صورت عدم دسترسی به غذا، از پوسته های تخم، تخم های محتوی جنین، شفیره ها و حشرات مرده تغذیه می نمایند. لاروها ضمن تغذیه دانه ها را حفر و در اطراف محل تغذیه تار تنیده و فضولات و ذرات غذایی را روی آن قرار می دهند. اندازه لارو کامل بستگی به نوع غذا و شرایط پرورش دارد و طول لاروهای کامل حدود 12 میلی متر است.

تخم:

تخم های شب پره هندی، تخم مرغی شکل، به رنگ سفید صدفی تا سفید خاکستری یا زرد روشن که به تدریج قبل از خروج لاروها به رنگ متمایل به زرد یا قهوه ای روشن در می آیند. قسمت پهن آنها صاف و انتهای دیگر باریک شده و تشکیل گردن کوچکی را می دهد. پوسته تخم ها مات نبوده زیرا لارو رشد کرده در درون تخم دیده می شود. طول تخم های شب پره هندی حدود 0/5-0/3 میلی متر می باشد.

تشخیص حشرات نر و ماده شب پره هندی

جنس حشرات نر و ماده شب پره هندی را می توان از روی وزن، شکل و سایز شکم تشخیص داد. وزن حشرات نر  در حدود 15-5 میلی گرم و حشرات ماده 27-6 میلی گرم می باشد. حشرات ماده شب پره هندی دارای شکم بزرگ، کشیده و لاروهای سن آخر آن بزرگتر و سنگین تر از حشرات نر است.

دوره زندگی شب پره هندی

حشره کامل شب پره هندی هنگام غروب و شب ها فعالیت می کند و روزها به حالت استراحت در پناهگاه های مختلف به سر می برد. حشرات کامل تغذیه نمی کنند. حشرات کامل 2 تا 3 روز بعد از ظهور شروع به جفت گیری می کنند و ماده ها پس از جفت گیری اقدام به تخم گذاری می نمایند و زمان مناسب برای تخم گیری از ماده ها 24 ساعت بعد از ظهور آنها می باشد. تعداد تخم هایی که توسط شب پره های ماده گذاشته می شود به عوامل متعددی از قبیل اندازه حشره، درجه حرارت، رطوبت، طول زمان روشنایی و فراهم بودن مواد غذایی در دوره لاروی بستگی دارد. تخم ها اغلب روی مواد غذایی یا نزدیک به آن به طور منفرد یا در دسته های 12 تا 30 عددی گذاشته می شود. تخم ها چسبناک بوده و به اجزای مواد غذایی چسبانده می شوند. تخم ها در ظرف 8-7 روز در دمای 20 درجه سانتی گراد و 4-3 روز در دمای 30 درجه سانتی گراد و در شرایط نامناسب پس از 15 روز تفریخ می شوند. به محض تفریخ شدن لاروها شروع به پراکنده شدن می کنند و در عرض چند ساعت می توانند خود را در منبع غذایی جای دهند. لارو این شب پره هندی یک شبکه ابریشمی در داخل و روی سطح غذا می تند و در داخل این شبکه توری تغذیه می کند. شبکه شامل پوسته لاروی و فضولات لاروی است و به محصول آلوده شده بوی نامطبوعی می دهد. لاروهای کامل زمستان را در پیله بسر برده و در بهار سال بعد به شفیره تبدیل می شوند. دوره شفیرگی به طور متوسط 6 تا 8 روز طول می کشد ولی در شرایط نامناسب این دوره طولانی و ممکن است 43 روز به طول انجامد. تحت شرایط رشدی بهینه، چرخه زندگی این حشره از تخم تا حشره کامل حدود 4 هفته طول می کشد و در سال 5-2 نسل و یا بیشتر می تواند داشته باشد.

پناهگاه شب پره هندی

تمام فعالیت های این شب پره هندی در مدت شب و در تاریکی صورت می گیرد و در طول روز در پناهگاه های مختلف مانند شکاف دیوارها و سقف، درزهای در و پنجره انبار و جاهای مشابه، بدون حرکت به سر می برد.

مواد مورد تغذیه شب پره هندی

لاروهای شب پره هندی تغذیه کننده های سطحی هستند و رژیم غذایی لاروهای شب پره هندی بسیار متغیر است اما همواره از موادی که دارای منشا گیاهی اند تغذیه می کنند. محصولاتی که مورد هجوم قرار می گیرند عبارتند از: گندم، برنج، آرد، بیسکوییت، شکلات، شیرینی های گوناگون، سبزی های خشک، قارچ خشک، ادویه جات، میوه های خشک، غلات، مغز دانه ها ، انواع خشکبار و … .

نحوه خسارت شب پره هندی

لاروهای شب پره هندی در درون یا بالای سطح مواد غذایی به طور مداوم تار ابریشمی تنیده و در داخل آن تغذیه می کنند. تارها حاوی فضولات و پوسته لاروی بوده و بوی نامطبوعی به محصولات مورد حمله می دهند. تغذیه لاروهای شب پره هندی همچنین ممکن است یک محیط مساعد برای رشد کپک به دلیل افزایش رطوبت و دما فراهم کند که کیفیت و کمیت محصولات انباری را کاهش می دهد. اغلب خسارت به محصولات ذخیره شده هنگامی است که لاروها حجم انبوهی از تارهای ابریشمی می تنند که فضولات، بقایای پوست اندازی و پوسته تخم ها را در محصولات غذایی انباشته می کنند. خسارت ناشی از این آلودگی ها بیش از مقدار غذای خورده شده توسط حشرات است.

روش های مبارزه علیه شب پره هندی

1- مبارزه فیزیکی

• تمیز کردن انبارها و ضدعفونی آنها قبل از انبار نمودن مواد
• عدم نفوذپذیری آفت شب پره هندی از کلیه پنجره ها، درها و سیستم تهویه
• عدم ریختن مواد زائد در مناطق تهیه مواد خشکبار به منظور جلوگیری از تشکیل محلی برای پرورش شب پره هندی و حمله آن به انبار
• حذف و ممانعت (مدیریت بهداشت)، اصول کلیدی در کنترل جمعیت شب پره هندی هستند. اگر جمعیت آن یافت شود همه مواد غذایی آلوده شده یا باید دور انداخته شود یا درمان شود. هر منبع غذایی حساس باید در ظروف دربسته قرار داده شود.
• نظارت و نمونه برداری را می توان با تله های چسبان فرمونی انجام داد، در بعضی موارد که سطح آلودگی پایین است می توان از تله ها برای کنترل نیز استفاده کرد. تله ها در برنامه ریزی زمانی و ارزیابی روش های کنترل نیز مفید هستند.
• مدیریت شرایط نگهداری محصولات در انبار (شامل اتمسفر کنترل شده، دماهای بالا و پایین، خلا نسبی، پرتوهای یونیزه، هوادهی و خنک سازی)

استفاده از دماهای بالا و پایین در انبار به عنوان یکی از امیدوار کننده ترین ابزارهای کنترل آفات انباری به شمار می رود. از مزایای استفاده از دماهای بالا و پایین در کنترل آفات انباری می توان به عدم برجای گذاشتن بقایای مضر، عدم ایجاد مقاومت در آفات و عدم بروز تغییرات قابل توجه در خواص فیزیکی و شیمیایی یا ارزش غذایی فراورده ها اشاره کرد.

2- مبارزه بیولوژیکی

• استفاده از دشمنان طبیعی مانند:

1-زنبور Bracon hebetor (Say) (Hym: Braconidae) که پارازیت لارو است.

2-زنبور Trichogramma pretiosum (Hymenoptera: Trichogrammatidae) که پارازیت تخم است.

3-مبارزه شیمیایی

• استفاده از حشره کش های تدخینی به دلیل انتشار و نفوذ آنها به درون توده محصول (مانند متیل بروماید، فسفین و …)
• سم پاشی انبارها قبل از انبار نمودن مواد به وسیله سمومی از قبیل مالاتیون و لیندن
• سم پاشی فضای خالی بالای کیسه ها با سمومی چون پیرترین، دی کلروس و کلرپیریفوس (آریا شیمی) در صورت بروز آفت در انبارهای پر.

4-مدیریت تلفیقى کنترل شب پره هندی

برای کاهش خسارت آفات انباری، استفاده تلفیقی از روش های فیزیکی، بیولوژیکی، شیمیایی و مقاومت گیاه میزبان می تواند بسیار مهم و موثر باشد.

از آنجایی که شب پره هندی به علت تغذیه از مواد غذایی یکی از آفات مهم انباری در جهان است و در شرایط مناسب انبار در تمام سال فعالیت دارد. موقعی که انباری به این آفت آلوده گردد در صورت عدم مبارزه آلودگی برای همیشه در آن باقی خواهد ماند. از طرفی فعالیت شب پره هندی محدود به انبار نبوده و در مناطق گرم و معتدل شب پره ها پس از غروب آفتاب در محیط باز به مدت چندین ساعت به پرواز در می آیند. بنابراین مبارزه اصولی علیه شب پره هندی باید صورت گیرد. لازم به ذکر است که کاربرد بی رویه ی حشره کش ها در کنترل آفات در انبارها، اثرات جانبی زیان باری نظیر بر جای ماندن بقایای حشره کش ها روی محصولات انبار شده و بروز مقاومت در آفات انباری نسبت به آفت کش ها دارد. بنابراین در این رابطه تیم تخصصی و حرفه ای شرکت بازرگانی نوید طبیعت بوتیا آماده ارائه خدمات مشاوره جهت ردیابی این آفت و روش های مبارزه علیه آن می باشد.