پتاسیم یکی از عناصر پرمصرف ضروری برای رشد گیاهان است که نه تنها از نظر مقدار بلکه از لحاظ فیزیولوژیکی و زیست شیمیایی نیز از مهمترین کاتیون ها در گیاهان محسوب می شود. برخلاف نیتروژن و فسفر، پتاسیم عنصر سازنده هیچ سلول گیاهی نمی باشد. که به صورت یون و با صرف انرژی از خاک جذب می شود و در بسیاری از فرآیندهای متابولیکی گیاه از جمله فعال سازی بسیاری از سیستم های آنزیمی، فتوسنتز، تنظیم اسمزی، سنتز پروتئین، کنترل تعادل کاتیون-آنیون و … نقش مهمی را ایفا می کند.
- بهبود انبارمانی میوه ها
- طویل شدن سلول های ریشه
- تنظیم منافذ روزنه و هدایت روزنه ای گیاهان
- کاهش تنفس، جلوگیری از هدر رفت و تلفات انرژی
- انتقال کربوهیدرات ها به تمامی اندام های گیاهان و درختان
- تنظیم pH سیتوپلاسم، فشار اسمزی و ایجاد فشار تورژسانس
- افزایش مقاومت گیاه به تنش های محیطی (شوری و سرما) و آفات و بیماری ها
- اثرات مطلوب بر متابولیسم اسیدهای نوکلئیک، پروتئین ها، نشاسته، ویتامین ها و …
- افزایش کیفیت میوه و بهبود رنگ محصول (افزایش اندازه و تعداد میوه، میزان قند و اسید)
- جلوگیری از تخریب سلول در برابر گونه های فعال اکسیژن به وسیله افزایش فعالیت آنزیم های اکسیدکننده
علائم کمبود پتاسیم در گیاه
پتاسیم یک ماده متحرک است و اغلب علائم کمبود آن ابتدا در برگهای مسن ظاهر میشود. بدین معنی که گیاه میتواند در صورت کمبود پتاسیم، آن را به برگهای جوانتر اختصاص دهد. همچنین گیاهانی که دچار کمبود پتاسیم هستند بیشتر مستعد آسیب سرمازدگی، آفات، بیماری و دیگر تنش های محیطی می باشند.
- خمیدگی، شکسته شدن و افتادن ساقه
- رسیدن ناهموار میوه، میوه های کوچک و کم رنگ
- اختلال در ساخت پروتئین و متابولیسم هیدروکربن ها
- کلروز بین رگبرگ ها و بروز لکه های قهوه ای روی برگ
- سوختن برگ های گیاه همراه با زرد شدن حاشیه برگ ها
- کند شدن سرعت رشد و توسعه ی ریشه گیاهان و درختان
- مقاومت کمتر نسبت به آفات، بیماری ها و دیگر تنش های محیطی
عوامل ایجاد کننده کمبود پتاسیم
- فرسایش و رواناب
- کشت گیاهان پرنیاز
- کشاورزی متمرکز و آبشویی
- جایگزین نشدن پتاسیم برداشت شده توسط گیاهان
نحوه مصرف کود پتاسیم
با توجه به نوع کود، شرایط خاک، نوع و سن گیاه و هدف از مصرف کودهای پتاسیمی، روش مصرف کود میتواند متفاوت باشد. کودهای پتاسیمی بیشتر به صورت خاکی مصرف میشوند و در برخی مواقع نیز به صورت محلولپاشی مورد استفاده قرار میگیرند.
زمان مصرف کود پتاسیم
بسته به میزان کمبود این عنصر در خاک و بافت گیاهی، زمان رشد و نوع گیاه، زمان مصرف کودهای پتاسیمی متفاوت است. ولی به طور کلی غلظت این عنصر در اول فصل رشد، در طول دوره رشد رویشی و زایشی (میوهدهی/خوشهدهی)، در پایان دوره رشد برای جلوگیری از دیررسی میوه ها در گیاهان باغی و زراعی و در زمان تنشهای زنده و غیرزنده اهمیت دارد.
میزان مصرف کود پتاسم
میزان مصرف کود پتاسم بسته به نوع گیاه، سن گیاه، مقدار پتاسیم تبادلی و خواص خاک و شرایط اقتصادی متفاوت است.
برای گیاهانی که مدتی در خاک استقرار یافتند و در زمین های شنی مصرف کود بهتر است در دو یا سه نوبت یا اصطلاحاً به صورت سرک انجام شود. نوبت اول موقع کشت یا کمی قبل از آن و نوبت های بعدی در حین رشد به صورت سرک استفاده شود.
در مورد درختان پخش کود پتاسیمی در سطح و مخلوط کردن آن با خاک یا دفن کردن در حدود منطقه فعالیت ریشه ها روش مناسبی است. لازم به ذکر است که در خاک هایی که قدرت تثبیت این عنصر بالاتر است از جمله خاک های رسی میزان مصرف کود نسبت به خاک های شنی با قدرت تثبیت پایین تر بیشتر خواهد بود.
از آنجایی که تغذیه گیاهی در رابطه با جذب عناصر غذایی توسط گیاهان و نقش آنها در فرآیندهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه و توزیع این عناصر درون گیاهان است. بنابراین، اطلاع از حد بهینه این عناصر در خاک و پاسخ های گیاهی به کاربرد مقادیر مختلف آنها می تواند کمک موثری در توصیه بهینه کودی این عناصر غذایی داشته باشد. آزمایشات نشان داده است که پتاسیم موجود در کودها، عملکرد و کیفیت محصول را تحت تاثیر قرار داده و آن را بهبود می بخشد و از اینرو اهمیت کود پتاسیم برای بهبود عملکرد و کیفیت گیاه به خوبی شناخته شده است.
