1- بیماری پوسیدگی گل آذین (خامج) خرما

اولین علائم آلودگی در هنگام ظهور اسپات یعنی اواخر زمستان و یا اوایل بهار به صورت لکه های قهوه ای کمرنگ دیده می شود. بیماری ابتدا از قسمت انتهایی غلاف که نرم تر است، شروع شده و سپس به قسمت های دیگر غلاف گسترش می یابد. اگر شدت بیماری در مراحل اولیه بسیار زیاد باشد، اسپات باز نشده و کامل خشک می شود. گسترش بیماری بستگی زیاد به شرایط آب و هوایی دارد. در صورتی که آب و هوای منطقه برای رشد سریع گل آذین مناسب باشد، اسپات ها زودتر توسعه یافته و باز می شوند و در نتیجه قسمت های آلوده در برابر هوای خشک قرار گرفته و آلودگی در بین بافت های عمیق تر اسپات ها، گسترش نخواهد یافت. بنابراین تاخیر در رشد سریع و مداوم اسپات ها، زمان توقف آنها بین قاعده آلوده برگ ها را بیشتر و در نتیجه احتمال نفوذ قارچ در میان بافت های اسپات و رسیدن به گل را افزایش می دهد.

کنترل شیمیایی علیه بیماری پوسیدگی گل آذین خرما

• کوپراکسی کلراید
• بردو فیکس
• تیوفانات متیل

زمان مصرف: اوایل بهار قبل از باز شدن گل آذین

2- بیماری پوسیدگی تنه و جوانه مرکزی خرما

بیماری پوسیدگی تیلاویوپسیسی تنه نخل خرما به وسیله قارچی گرما دوست به نام Thielaviopsis paradoxa روی بافت های غیر لیگنینی و فیبری تنه (غالباً بالای تنه و در مواردی پایین تنه) در گونه های مختلف خانواده نخل به وجود می آید. این بیماری یکی از بیماری های کشنده درختان نخل Palms در دنیا است.

علائم بیماری پوسیدگی تنه و جوانه مرکزی خرما

1- در پوسیدگی طوقه درختان جوان خرما، دمبرگ به راحتی جدا می شود.

2-  تاج درخت خرما پیش از فرو افتادن، سالم و پرمحصول مانند درختان سالم دیده می شود.

3- با بیرون آوردن جوانه مرکزی از دل نخل بیمار، پوسیدگی جوانه و رشد رویشی قارچ روی آن قابل مشاهده است.

4- با قطع تنه درخت و کالبدگشایی آن، پوسیدگی قارچی از بیرون به سمت درون تنه به رنگ قهوه ای دیده می شود.

5- در نخل های مسن تر، یک سوم بالای تنه آلوده می شود و موجب شکستگی، خمیدگی و فرو افتادن تاج درخت می شود.

6- در مواردی قسمت پایین تنه در صورت زخمی شدن و وجود رطوبت، به وسیله اسپورهای سیاه رنگ و کالمیدوسپورهای قارچ تیلاویوپسیس از طریق خاک آلوده می شوند.

7- بیماری پوسیدگی جوانه مرکزی در نخلستان با مرگ تاج درخت خرمای بیمار قابل مشاهده است. گاهی سرکجی و خمیدگی تاج درخت نیز پیش از مرگ درخت دیده می شود.

8- ایجاد زخم در تنه خرما توسط سوسک های چوبخوار، نفوذ و رشد قارچ تیلاویوپسیس در بافت را آسان می کند. وجود این زخم ها روی تنه می تواند علائمی باشد که به کاوش و شناسایی بیماری پوسیدگی تنه کمک کند.

مبارزه شیمیایی علیه بیماری پوسیدگی تنه و جوانه مرکزی خرما

• محلول پاشی کامل تنه و تاج درختان مشکوک به بیماری با محلول بردو فیکس یا ترکیبات مسی
• کاربرد محلول قارچ کش ایپرودیون کاربندازیم (Rovral TS) پس از آبیاری نخل

3- بیماری زنگ زگیلی خرما

بیماری زنگ زگیلی درخت خرما در تمامی نقاط خرماخیز دنیا شیوع دارد به ویژه در مناطقی که درصد رطوبت هوا بالا می باشد. قارچ عامل بیماری به قسمت های مختلف برگ مانند برگچه ها و رگبرگ اصلی برگ حمله می کند. ابتدا زیر اپیدرم بافت مورد حمله نقطه های کوچک ایجاد می شود که به تدریج توسعه می یابد و در مراحل آخر مورد حمله سیاه رنگ قرار می گیرد. در این هنگام زگیل های کوچک استوانه ای شکل روی سطح برگ تشکیل می شود.

کنترل شیمیایی علیه بیماری زنگ زگیلی خرما

• کوپراکسی کلراید
• بردو فیکس

زمان مصرف: قبل از پراکنده شدن اسپورهای قارچ

4- بیماری بلایت و سوختگی برگ درختان خرما

علائم و نشانه های بیماری بلایت و سوختگی برگ درختان خرما عمدتاً روی برگچه ها، رگبرگ و دمبرگ برگ های پایینی و مسن تر نخل خرما مشاهده می شود. اولین علائم به صورت ظهور نقاط ریز و زرد رنگ روی سطح برگچه ها و در نهایت بلایت و خشکیدگی کامل برگچه های یک طرف ظاهر می گردد. سپس علائم خشکیدگی برگ به صورت نوارهای قهوه ای روشن و آب سوخته که از انتهای نوک برگ در یک طرف شروع و به سمت دمبرگ توسعه پیدا می کند، مشاهده می شود. نوارهای قهوه ای روشن که در یک طرف بافت رگبرگ اصلی برگ از انتهای نوک برگ شروع می گردد، به طرف دمبرگ توسعه می یابد و پس از آن در طرف مقابل نیز بعد از گذشت دو الی سه هفته علائم در طرف دیگر برگ ظاهر می شود و حالت آتشک و بلایت در نخل نمایان می گردد و برگ های آلوده به صورت آویخته به تنه نخل آویزان می شوند.

روش های کنترل بیماری بلایت و سوختگی برگ درختان خرما

• افزایش فاصله بین درختان در نخلستان های جدید الاحداث و افزایش حرکت و جریان هوا
• رعایت بهداشت باغ با حذف، جمع آوری و سوزاندن برگ های آلوده به منظور حذف کامل اینوکلوم قارچ توصیه می گردد.
• مدیریت آب و آبیاری در ساعات اولیه صبح به منظور کاهش رطوبت سطح برگ در شب در کاهش شدت بیماری حیاتی است.

5- بیماری قارچی پوسیدگی میوه خرما

بیماری های قارچی قبل از برداشت یکی از مهمترین عوامل خسارت زایی هستند که روی میوه خرما خسارت می رسانند و سبب کاهش کیفیت از نظر طعم و بازارپسندی می شوند. میوه خرما از زمان تشکیل خارک تا مرحله رسیدن کامل و برداشت مورد حمله قارچ های مختلف قرار می گیرد و باعث پوسیدگی و ریزش میوه و غیرقابل استفاده بودن آنها می شود. اغلب عوامل قارچی مولد پوسیدگی از گروه هایی هستند که توکسین و زهرابه تولید می کنند که در مواد غذایی به خصوص آنهایی که برای مصرف در آینده و یا برای صادرات در نظر گرفته می شود، از نظر سلامت تغذیه ای مضر هستند.

 قارچ های مختلفی از جمله آسپرژیلوس نیجر (Aspergillus niger) به عنوان عامل پوسیدگی انتهایی کاسبرگ ها و گونه هایی از آلترناریا (.Alternaria spp) به عنوان عامل لکه های جانبی در سطح میوه گزارش شده اند. بر اثر حمله قارچ آلترناریا در سطح میوه به خصوص در مرحله خارک و رطب ابتدا لکه های قهوه ای روشن و سپس تیره رنگی نمایان می شود و آلودگی از قسمت دم میوه به طرف نوک آن ادامه می یابد. حاشیه لکه ها کمی روشن تر و مشخص می باشد. سپس میوه کاملاً نکروزه، چروکیده و دچار پوسیدگی شده و گاهی مورد حمله قارچ های دیگر نظیر آسپرژیلوس و پنی سیلیوم نیز قرار می گیرد. قارچ آسپرژیلوس در مناطق گرم شایع بوده و بر روی میوه، لکه های قهوه ای تا تیره رنگی ایجاد می کند که خیلی زود اسپورهای قهوه ای و سیاه رنگ آن قابل مشاهده می شود. این لکه ها در آغاز، پوسیدگی ایجاد کرده که بعداً چرمی و یا سخت می شوند. این قارچ در شرایط دمای بالای 35 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی بالای محیط می تواند میوه های رسیده و رطب را مستقیماً از راه پوست آلوده کند.

کنترل زراعی علیه بیماری قارچی پوسیدگی میوه خرما

• اجرای اصول بهداشتی و به زراعی
• هرس قسمت های مرکزی نخل
• بستن شاخه های مثمر قبل از مرحله رسیدگی میوه ها (مرحله خلال و خارک) برای افزایش تهویه
• استفاده از پوشش های مناسب ضمن جلوگیری از تابش مستقیم نور خورشید، حفاظت شاخه ها در برابر باران و ممانعت از نفوذ آفات و عوامل خسارت زا

نکته: توصیه می شود که عملیات پوشش دهی خوشه ها قبل از تبدیل خارک به رطب صورت گیرد تا میوه های خرما از حمله قارچ های عامل پوسیدگی مصون باقی بمانند.

کنترل شیمیایی علیه بیماری قارچی پوسیدگی میوه خرما

• سم پاشی با بردوفیکس در سه نوبت (بلافاصله بعد از برداشت محصول، اواخر زمستان و قبل از باز شدن غلاف گل آذین در بهار)

6- بیماری لکه برگی خرما

علائم بیماری لکه برگی خرما ابتدا به صورت لکه های زرد و سپس به رنگ قهوه ای تیره و یا لکه های با حاشیه تیره و مرکز روشن است. پراکنش لکه ها روی برگچه نامنظم بوده ولی اغلب به موازات رگبرگ میانی برگچه مشاهده شده و در مراحل پیشرفته بیماری، گاهی این لکه ها به هم متصل شده و لکه های بزرگتری را تشکیل می دهند. علاوه بر برگچه ها، لکه ها روی خارها (با فراوانی کمتر)، محور اصلی برگ و همچنین دمبرگ دیده می شوند. روی محور میانی و خارها، لکه ها به اشکال گرد تا بیضوی و اغلب نامنظم ایجاد می شوند. در تابستان با خشک شدن لکه ها و در نهایت برگچه ها، ظاهر برگ های درخت آلوده، خشک به نظر می رسد. بروز علائم بیماری لکه برگی خرما، بیشتردر برگ های مسن و ردیف های برگی پائین دیده شده و در برگ های جوان و میانی تاج نخل، آلودگی دیده نمی شود و یا بسیار کم است.

کنترل زراعی علیه بیماری لکه برگی خرما

• برگ های خشک و دارای علائم پیشرفته بلافاصله بعد از برداشت، هرس و از باغ خارج شوند.

کنترل شیمیایی علیه بیماری لکه برگی خرما

• استفاده از قارچ کش های مسی مانند اکسی کلرورمس یا رورال 
• جهت جبران ضعف درختان خرما بر اثر آسیب دیدن برگ ها که محل ساخت مواد غذایی در گیاه است بعد از مبارزه از کودهای آمینو اسید یا جلبک دریایی دارای درصد قابل قبولی نیتروژن یا ازت هم هستند، استفاده شود.

نکته:

• توصیه می شود عملیات محلول پاشی به ردیف های برگی یک تا شش محدود شود.
• فاصله آخرین نوبت تا فصل برداشت، حداقل 3 تا 4 ماه رعایت شود.

توصیه می شود زمان محلول پاشی اواسط تا اواخر پائیز باشد و در صورت نیاز به تکرار، محلول پاشی می تواند به فاصله 30 تا 45 روز بعد از نوبت اول، انجام گیرد.

7- بیماری پژمردگی فوزاریومی (زوال ناگهانی) خرما

درختان خرما در تمام مراحل رشد، شامل پاجوش ها، درختان جوان و درختان بالغ به بیماری پژمردگی فوزاریومی مبتلا می شوند. نخستین نشانه های بیماری روی یک یا چند برگ واقع در مرکز تاج درختان پدیدار می گردد. این نشانه ها شامل سفید یا سربی شدن و پژمردگی خارها و برگچه های یک سمت محور برگ است. ظهور این نشانه ها از قاعده برگ ها به سمت راس آنها آغاز می شود و پس از آن از قسمت راس به قاعده در سمت مقابل محور برگ ادامه می یابد. تغییر رنگ برگ ها و ظهور نشانه های پژمردگی ممکن است بین چند روز تا چند هفته به طول انجامد. این نشانه ها به تدریج در برگ های مجاور برگ های واقع در مرکز تاج نیز پدیدار می گردند. در نهایت برگ های آلوده خمیده می شوند و در امتداد تنه به حالت آویزان قرار می گیرند. پوسیدگی ریشه ها و تغییر رنگ آنها به خرمایی مایل به قرمز نیز از نشانه های دیگر بیماری به شمار می رود. این تغییر رنگ به تدریج به سمت پایه و پس از آن بخش های بالایی درختان آلوده توسعه می یابد و مسیر پیشروی آنها در آوندهای چوبی قابل ردیابی است. درختان مبتلا به بیماری پژمردگی فوزاریومی ممکن است طی مدت چند هفته تا چند ماه پس از ظهور نخستین نشانه های بیماری از بین بروند. شرایط محیطی و رقم میزبان، دو عامل تعیین کننده در نرخ توسعه نشانه های بیماری پژمردگی فوزاریومی در درختان آلوده به شمار می روند.

کنترل زراعی علیه بیماری پژمردگی فوزاریومی خرما

• استفاده از رقم های مقاوم یا متحمل
• پیشگیری از ورود عامل بیماری به مناطق عاری از بیماری
• ریشه کنی درختان بیمار
• هرس و حذف بخش های آلوده
• مدیریت صحیح تغذیه درختان قبل از بروز بیماری با کودهای محرک ریشه زایی (کودهای فسفره و اسید هیومیک)
• القای مقاومت درختان به بیماری با مصرف کودهای پتاسیمی

کنترل شیمیایی علیه بیماری پژمردگی فوزاریومی خرما

• تیمار خاک با سموم تدخینی نظیر متیل بروماید
• استفاده از قارچکش هایی مانند کاربندازیم، تیوفانات متیل و یا یونیفرم

8- بیماری سوختگی سیاه خرما

گونه های قارچی مولد بیماری سوختگی سیاه از بیمارگرهای زخم محسوب می شوند و رخنه آنها به بافت های گیاهی عمدتاً از طریق زخم ها و آسیب های فیزیکی وارد شده صورت می گیرد. بیماری سوختگی سیاه، اندام های مختلف درختان خرما از جمله گل آذین، برگ، مریستم انتهایی، تنه و ریشه را تحت تاثیر قرار می دهد. در درختان آلوده ممکن است در هر یک از مراحل رشد، یک یا چند نشانه بیماری مشاهده شود. آلودگی اندام های مختلف درختان خرما به صورت بافت مردگی نسبی و یا کامل، ایجاد زخم ها و لکه های خشک و سخت به رنگ قهوه ای تیره تا سیاه روی بافت های آلوده و سرانجام خشک شدن بخش های آلوده پدیدار می شود. این نشانه ها که به دلیل تشکیل تعداد فراوانی از کنیدیوم های تیره رنگ عوامل مولد بیماری پدیدار می شوند، سبب ایجاد ظاهر سوخته و زغال مانند در درختان آلوده می گردند. مشخص ترین نشانه بیماری شامل بدشکلی برگ ها، سوختگی برگ ها و دمبرگ هاست. در نهایت بافت تنه در درختان مبتلا به بیماری سوختگی سیاه تغییر شکل داده و پوسیده و توخالی می شود و سرانجام این درختان از بین می روند.

کنترل زراعی علیه بیماری سوختگی سیاه خرما

• استفاده از ارقام مقاوم
• رعایت اصول بهداشت گیاهی
• ضدعفونی ابزار هرس
• ریشه کنی درختان خشکیده
• جمع آوری بقایای گیاهی آلوده و سوزاندن سریع آنها
• حذف برگ ها و گل آذین های دارای نشانه های بیماری
• اجتناب از ورود پاجوش ها و سایر بخش های درختان خرما، خاک و کود دامی آلوده
• اجتناب از وارد شدن هر گونه آسیب فیزیکی و یا زخم به ویژه به برگ ها، دمبرگ ها و تنه در زمان انجام عملیات مختلف باغبانی نظیر هرس

کنترل شیمیایی علیه بیماری سوختگی سیاه خرما

• محلول پاشی محل هرس و بافت های اطراف آن با قارچ کش های محافظتی نظیر قارچ کش های مسی
• سم پاشی با بردو فیکس در سه نوبت (بلافاصله بعد از برداشت محصول، اواخر زمستان و قبل از باز شدن غلاف گل آذین در بهار)

عارضه های فیزیولوژیک خرما

1- عارضه خشکیدگی خوشه خرما

علائم این عارضه همراه با پژمردگی ناگهانی میوه ها در مرحله تبدیل خارک به رطب مشاهده می شود. لکه های قهوه ای در محل اتصال خوشچه ها به محور اصلی خوشه و سوختگی و سیاه شدن خوشچه ها قابل رویت است. این عارضه زمانی پدیدار می شود که گیاه دچار یک تنش شدید و ناگهانی محیطی ناشی از بالا رفتن دما می گردد و وزش بادهای گرم و خشک موجب تشدید و اپیدمی شدن عارضه می شود.

راهکارهای کاهش خسارت عارضه خشکیدگی خوشه خرما

• تامین آب کافی برای آبیاری و رعایت دور آبیاری
•  انجام عملیات هرس و رعایت بهداشت نخلستان
• احداث بادشکن در حاشیه باغ های جدید الاحداث
• تغذیه و کوددهی مناسب گیاه براساس برنامه غذایی
• حذف یک سوم نوک خوشه ها در مرحله گرده افشانی
• میانه کاری با محصولاتی نظیر یونجه، شبدر و سورگوم
• پوشش خوشه ها با سبد حصیری در ابتدای مرحله خارک (تغییر رنگ میوه ها)
• تنظیم نسبت برگ به خوشه به نسبت 10 به 1، 8-6 هفته بعد از گرده افشانی
• در برنامه کودی درختان خرما از کودهای پتاسه، کلسیم و ریزمغذی های روی، بور و منگنز استفاده شود.
• مبارزه به موقع با آفات زیان آور به میوه و خوشه های خرما شامل کنه تارتن خرما، سوسک شاخدار، زنجرک خرما و کرم میوه خوار
• محلول پاشی با کود سولفات پتاسیم خالص (K₂SO₄) به ترتیب 2، 6، 10 و 15 هفته بعد از گرده افشانی توام با تغذیه بهینه درختان خرما با کودهای پرمصرف (ازت، فسفر و پتاس) و کم مصرف (آهن، روی، مس، منگنز و ….) براساس آزمون خاک و به روش چالکود در کاهش خسارت عارضه بسیار موثر می باشد.

 2- عارضه نوک سیاه خرما

این عارضه بر اثر ترکیدگی بیش از حد پوست مخصوصاً به صورت شکاف های عرضی در انتهای میوه و خشکیدن بعدی و فساد بافت های زیر جلدی در این قسمت به وجود می آید. عارضه نوک سیاه خرما بر اثر وقوع بارندگی یا افزایش رطوبت نسبی هوا در اواخر مرحله کیمری یا ابتدای مرحله خارک به وجود می آید. بنابراین عواملی که باعث افزایش رطوبت می شود از قبیل آب راکد، رطوبت بیش از حد خاک، وجود محصولات میان کاشته، علف های هرز و آبیاری زیاد مخصوصاً در این مرحله از رشد میوه و تنک شدید میوه سبب تشدید عارضه می شود.

راهکارهای کاهش خسارت نوک سیاه خرما

• رعایت اصول دقیق آبیاری و شخم کف باغ
• تنک کردن مناسب خوشه ها و تهویه مطلوب
• قرار دادن خوشه های خرما درون کیسه های کاغذی

برای مقابله با بیماری های مهم خرما می توانید با گرفتن مشاوره از متخصصان این حیطه و توضیح مورد خود، بهترین روش را پیگیری کنید. کارشناسان شرکت بازرگانی نوید طبیعت بوتیا آماده ارائه خدمات مشاوره به شما عزیزان هستند. شما همچنین می توانید انواع سموم شیمیایی برای مقابله با بیماری ها را از این مجموعه خریداری نمایید.