پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه یا قارچ عسلی ریشه، طوقه و یقه درختان میوه یکی از بیماری های مهم و بسیار خسارت زا است. گونه های مختلفی از قارچ های آرمیلاریایی به ریشه، تنه و یقه درختان میوه حمله کرده و خسارت می زنند. این قارچ دارای دامنه میزبانی وسیع بوده و حتی می تواند روی گیاهان غیرچوبی نیز خسارت وارد کند. بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه به نام های پوسیدگی عسلی ریشه، پوسیدگی قارچ کلاهک دار، پوسیدگی ریشه بلوط یا پوسیدگی بند کفشی ریشه نیز مشهور است.
عامل بیماری
عامل این بیماری قارچ Armillaria mellea است. زمستان گذرانی این قارچ به صورت میسلیوم یا ریزومورف در درختان آلوده یا ریشه های مرده می باشد و به صورت ریزومورف می تواند سال ها دوام آورد. این قارچ خاکزی بوده و ریشه درخت را مورد حمله قرار می دهد. اولین علائم بیماری معمولاً از یک طرف درخت شروع می شود، رشد درخت کاهش می یابد، برگ ها زودتر از موقع زرد شده و می ریزند و طی چند سال تمام درخت مبتلا شده و خشک می شود. بیماری همچنین به درختان مجاور منتقل شده و باعث مرگ آنها می شود.
نشانه های بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه
علائم بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه در ریشه
- پوسیدگی و قهوه ای شدن بافت های چوبی
- مشاهده میسلیوم (ریزومورف) قارچ روی ریشه و طوقه
- تشکیل صفحات میسلیومی بادبزنی سفید تا کرمی رنگ در ریشه و طوقه
- پوسیدگی و ریش ریش شدن بافت چوبی در ناحیه ی طوقه و ریشه های اصلی درخت (مهمترین علائم)
علائم بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه در بخش هوایی
- زوال تدریجی درخت
- سرخشکیدگی شاخه ها
- زردی زودرس شاخ و برگ ها
- میوه های زودرس نامناسب، کوچک و کم آب
- کوچک ماندن، پژمردگی و ریزش زودهنگام برگ ها
- کمی رشد شاخه ها و سر شاخه ها و ضعیف شدن آنها
- زردی عمومی و یا زردی در قسمتی از درخت آلوده و کاهش محصول
تفاوت بین پوسیدگی فیتوفتورایی و پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه
- جدا شدن آسان پوست از بافت های آوندی در پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه
- سبز خشکی درختان پسته ناشی از پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه می تواند در طول فصل رویش رخ دهد.
- در مراحل پیشرفته پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه، بافت های چوبی پوسیده، حالت اسفنجی به خود گرفته و ریش ریش می شوند.
- در مراحل پیشرفته پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه، لایه سفید رنگ یا سفید متمایل به کرم از بافت قارچ در برخی از نواحی پوست و زیرپوست چوب خارجی در ریشه های اصلی و طوقه مشاهده می شود.
- ممکن است در فصل پاییز و با شروع بارندگی ها، کلاهک های عسلی قارچ به صورت دسته ای روی تنه، پایه و یا قسمتی از طوقه درختان آلوده و مرده و حتی روی زمین از ریشه های آلوده بیرون آیند.
عوامل موثر در شیوع و شدت بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه
ظهور و شدت پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه به عوامل متعددی مانند قدرت بیماری زایی قارچ، میزان حساسیت درخت، نوع میزبان، سن درخت، شرایط محیطی، رطوبت خاک و حتی تغییرات اقلیمی بستگی دارد.
راه های انتقال بیماری
- خاک آلوده
- عملیات خاک ورزی
- آب آبیاری و نهال های آلوده
- تماس ریشه سالم با بافت یا خاک آلوده
بیماری در خاک های شنی و سبک شیوع بیشتری دارد و آبیاری سنگین و یا افزایش دوره آبیاری نیز می تواند آلودگی را شدت بخشد.
چرخه بیماری
معمولاً آلودگی اولیه در باغ های پسته در اثر تماس ریشه درختان با ریسه، میسلیوم ها و قطعات چوبی کلنیزه شده با میسلیوم ایجاد می شود. میسلیوم پس از تماس با ریشه درختان، با تکثیر روی سطح ریشه و تولید انشعابات متعدد از ریسه ها، بدون نیاز به زخم به داخل بافت سالم نفوذ می کند. تولید مواد موسیلاژی در نوک میسلیوم ها به عنوان یک نوع چسب، برای اتصال محکم این اندام به سطح ریشه میزبان عمل کرده و از این نقطه آلودگی شروع می شود. گونه های آرمیلاریا از ترکیب روش های مختلف مانند فشار مکانیکی، تولید توکسین و آنزیم های تجزیه کننده دیواره سلولی برای نفوذ به داخل بافت های میزبان استفاده می کنند. سپس این قارچ ترکیبات دیواره سلولی چوب را از بین برده و باعث پوسیدگی آن می شود و چوب حالت اسفنجی به خود می گیرد. اگر در این نواحی با یک چاقو، لایه های خارجی پوست تا سطح چوب برداشته شود به جای اینکه بافت ها سفید رنگ و سالم دیده شوند یک لایه ی میسلیومی سفید تا کرمی رنگ و بادبزنی شکل دیده خواهد شد که بوی قارچ می دهد. در نهایت پس از پوسیدگی کامل به رنگ قهوه ای تیره در می آیند.
مدیریت و کنترل بیماری
کنترل بیماری پوسیدگی آرمیلاریایی ریشه و طوقه به خصوص در صورت استقرار در باغ بسیار مشکل بوده و معمولاً موفقیت آمیز نیست، با این وجود رعایت موارد زیر در کنترل بیماری می تواند موثر واقع گردد.
مبارزه زراعی و بهداشتی
- کاشت پایه های مقاوم
- آبیاری و کوددهی مناسب
- ضدعفونی ادوات و وسایل کشاورزی
- انتخاب نهال های سالم و گواهی شده
- آبیاری جداگانه درختان در قسمت های آلوده باغ
- حذف درختان آلوده و سپس ضدعفونی محل آن
- جمع آوری و نابودی قطعات چوبی و ریشه های آلوده
- استفاده از زمین های سالم یا بدون سابقه آلودگی به بیماری
- جلوگیری از انتقال خاک آلوده به این قارچ توسط انسان و دام
کنترل بیولوژیکی
استفاده از میکروارگانیزم های آنتاگونیست در خاک، نظیر گونه های تریکودرما
مبارزه شیمیایی
- کاربرد سموم تدخینی در خاک قبل از کاشت (متیل بروماید)
- ضدعفونی ریشه ی نهال ها با قارچ کش ها قبل از کاشت (قارچ کش تیوفانات متیل)
- ضدعفونی کردن خاک با قارچ کش هایی نظیر قارچ کش سیپروکونازول، متالاکسیل، کاربندازیم و تیوفانات متیل
به طور کلی پوسیدگی آرمیلاریایی می تواند به عنوان یک تهدید جدی برای تولید پسته و سایر درختان میوه در ایران تبدیل گردد، چرا که کنترل آن به دلیل بعضی از خصوصیات مانند گسترش وسیع عامل بیماری در خاک، رشد پنهان میسلیوم های قارچ زیرپوست و داخل بافت های چوبی مرده، تشخیص دیرهنگام و پیچیده بودن چرخه زندگی بسیار سخت، هزینه بر و در مواردی غیرممکن می باشد، بنابراین روش های مدیریتی براساس شرایط باغ های آلوده، می تواند موثرترین راهکار برای کاهش خسارت بیماری باشد و کنترل موفق بیماری تنها با تلفیق روش های کنترل زراعی، شیمیایی و استفاده از پایه و ارقام مقاوم امکان پذیر می باشد.
جهت خرید محصولات قارچ کش می توانید به سایت https://ntbcompany.ir مراجعه کنید.
