پروانه چوبخوار پسته (Kermania pistaciella)، یکی از مهمترین آفت های پسته در سرتاسر مناطق پسته کاری ایران می باشد. زمستان گذرانى این آفت به صورت لارو کامل داخل مغز شاخه هاى عموماً جوان درختان پسته انجام مى شود. لاروهای این آفت از اواسط اسفند ماه از شاخه ها خارج و با ایجاد پیله هاى هرمى شکل خاکسترى رنگ روى شاخه ها، تبدیل به شفیره مى شوند. سپس حشره کامل در اوایل بهار ظاهر و در انتهاى شاخه هاى جوان و نیز روى محور خوشه ها تخم ریزى مى نماید. لارو پروانه چوبخوار پسته با تغذیه از قسمت های مرکزی و آوندهای محور خوشه، ارتباط میوه های قسمت انتهایی را قطع و باعث خشکیدن میوه های انتهایی خوشه می گردد. تعداد دانه های پسته خشکیده به پنج تا هفت عدد در خوشه می رسد و خسارت آن زیاد است. همچنین لارو با تغذیه از قسمت مرکزی شاخه، موجب صدمه به این ناحیه و ضعف سرشاخه می گردد. به این ترتیب پروانه چوبخوار پسته موجب رکود رشد سرشاخه و اختلال در میوه دهی درخت می گردد.
شب پره هندی (Plodia interpunctella)، یکی از آفات انباری همه جازی است که به طیف وسیعی از محصولات انباری حمله کرده و خسارت قابل توجهی به مواد غذایی انباری وارد می کند. از شب پره هندی به عنوان آفت مهم بقولات، غلات، گردو، بادام، پسته، میوه های خشک، دانه های روغنی، خرما، بذور و … می توان نام برد. تمام فعالیت های حشره کامل شب پره هندی در مدت شب و در تاریکی صورت می گیرد و در طول روز در پناهگاه های مختلف مانند شکاف دیوارها، درزهای در و پنجره انبار و جاهای مشابه، بدون حرکت به سر می برد. حشرات کامل بعد از ظهور شروع به جفت گیری می کنند و ماده ها 24 ساعت پس از ظهور اقدام به تخم گذاری می نمایند. تخم ها اغلب روی مواد غذایی یا نزدیک به آن به طور منفرد یا در دسته های 12 تا 30 عددی گذاشته می شود. لارو شب پره هندی یک شبکه ابریشمی در داخل و روی سطح غذا می تند و در داخل این شبکه توری تغذیه می کند. شبکه شامل پوسته لاروی و فضولات لاروی است و به محصول آلوده شده بوی نامطبوعی می دهد. گاهی اوقات محصول آلوده با شبکه ابریشمی پر می شود. لاروها پس از تکامل از مواد غذایی خارج شده و به جستجوی محل مناسبی می پردازند. نقاط تاریک، شکاف سقف ها و یا درز دیوارها معمولاً محل مناسبی برای آنها است. در این محل ها پیله ای تنیده و در آن به شفیره تبدیل می شوند. آلودگی های ایجاد شده می تواند سبب خسارت مستقیم و هزینه های اقتصادی غیرمستقیم مثل هزینه های کنترل آفت، کاهش کیفیت و شکایت مصرف کننده باشد.
کرم گلوگاه انار یا شب پره خرنوب
کرم گلوگاه انار و شب پره خرنوب (Ectomyelois ceratoniae)، به عنوان آفات کلیدی و یکی از عوامل مهم کاهش کمی و کیفی محصول انار در ایران محسوب می گردد. این آفت می تواند به محصولات دیگری همچون انجیر، گردو، بادام، سنجد، پسته و … نیز خسارات وارد کند. کرم گلوگاه انار روی پسته هم در طبیعت هنگام رسیدن محصول و هم در انبار در مدت نگهداری، زیان های قابل توجهی وارد می سازد. در پسته لارو قادر به تغذیه از پوسته نرم پسته به دلیل وجود مواد صمغی و فنولی نمی باشد و رشد و نمو لاروها وابسته به دستیابی آنها به مغز پسته می باشد. در پسته حشره کامل کرم گلوگاه انار از اواخر تیر ماه همزمان با پیدایش دانه های ترکیده و مغزدار پسته ظاهر می شود. حداکثر فعالیت این شب پره، در شهریور ماه و مهر ماه است، این حشره تخم های خود را در محل شکاف ها و ترکیدگی لایه های پوست دانه یا روی مغز پسته قرار می دهد، بر همین اساس تا اواسط تیر ماه، به علت عدم مغزدار شدن دانه های پسته و عدم ترکیدگی در پوست روی میوه، آفت مذکور قادر به فعالیت روی درختان پسته نمی باشد، بدین ترتیب این دوره از زندگی آفت کرم گلوگاه انار در روی درختان انار و انجیر به عنوان میزبان واسط سپری می شود، اما با فراهم شدن شرایط، زندگی خود را روی پسته شروع و ادامه می دهد. لذا از بین بردن آفت کرم گلوگاه انار در میزبان های واسط به کاهش آلودگی در پسته کمک می کند.
پسیل معمولی پسته (Agonoscena pistaciae)، از آفات درجه اول پسته کشور و یکی از آفات بومی در پسته کاری های ایران و کشورهای همجوار است. پسیل معمولی پسته، بلافاصله پس از متورم شدن و باز شدن جوانه های پسته در روزهای اول بهار شروع به فعالیت می کند و جمعیت آن معمولاً به طور سریع افزایش می یابد. هم پوره پسیل و هم حشره کامل پسیل معمولی پسته قادر به مکیدن شیره گیاهى در درختان پسته هستند. پوره هاى پسیل با فرو کردن خرطومشان در بافت گیاه به ویژه برگ ها، اقدام به مکیدن شیره گیاهى در درختان پسته مى نمایند. تغذیه پسیل از درختان، با ترشح ماده اى سفید رنگ همراه است که شکرک یا عسلک نامیده مى شود. وجود تراکم شدید جمعیت حشره هم زمان با شروع مغز بستن و یا پس از آن، موجب اختلال در روند پرشدن مغز و تشکیل ناقص مغز (پر نشدن کامل مغز) و گاهاً پوکى کامل (نبستن مغز) در دانه می گردد و در نتیجه خسارت زیادی به محصول پسته وارد می گردد، به طوری که گاهی محصول سه سال متوالی را متاثر می سازد. علائم اولیه خسارت شیره خشک در پسته به صورت ایجاد شکرک در سطح برگ ها و در مراحل پیشرفته تر زردى، خشک شدن و پیچیدگى برگ ها و برگ ریزى پیش از موعد مقرر در درختان پسته است. در هنگام طغیان شدید آفت در تابستان، اگر مبارزه صورت نگیرد خسارت شدیدتر خواهد بود به صورتى که جوانه هاى زایشى (گره هاى زایشى) سال آینده ریزش پیدا مى کنند. به همین دلیل باغداران پسته، حساسیت شدیدی نسبت به آفت پسیل معمولی پسته داشته و با به کارگیری اقدامات لازمه از جمله آفت کش های مختلف سعی در کنترل آن دارند.
کرم غوزه پنبه (Helicoverpa armigera)، یکی از آفات کلیدی و مهم در ایران و جهان می باشد که پراکنش جهانی داشته و به طیف وسیعی از محصولات مهم زراعی و غیرزراعی خسارت وارد می کند. خسارت کرم غوزه پنبه بر روی پسته با تغذیه لاروها از دانه های نرم و تازه تشکیل شده صورت می گیرد و از زمان ضخیم شدن پوست دانه ها، خسارت آفت روی پسته کاهش می یابد. بنابراین برای کنترل مناسب با کرم غوزه پنبه باید از ابتدای فصل جمعیت آن بر روی خوشه های پسته بررسی گردد. در صورت مشاهده لاروها با جمعیت کم، زمانی که خسارت اقتصادی ایجاد کنند لازم است سم پاشی انجام گیرد. اگر جمعیت کرم غوزه پنبه روی پسته بالا باشد باید در زمان یک هفته پس از اوج پرواز آفت سم پاشی انجام شود و برای سم پاشی های بعدی با توجه به جمعیت لاروهای آفت و سخت شدن پوست استخوانی تصمیم گیری صورت گیرد. به منظور مدیریت تلفیقی مبارزه با کرم غوزه پنبه علاوه بر استفاده از سموم، از سایر روش ها مانند شخم زمستانه، مبارزه با علف های هرز و شکار انبوه با تله فرمونی می توان استفاده کرد.
سن های پسته از آفات درجه اول هستند که در اغلب مناطق پسته کاری کشور وجود دارند و خسارت اقتصادی آنها قابل توجه است. سن سبز پسته (.Acrosternum spp)، از خانواده Pentatomidae یکی از آفات مهم و کلیدی پسته در ایران می باشد. سن های سبز پسته دارای نورگرائی مثبت بوده و به سمت تله های نوری معمولی جلب می گردند، لذا باغداران پسته می توانند با قرار دادن یک فانوس در داخل یک تشت پر از آب از وجود این حشرات در باغ های خود مطلع شوند. زمستان گذرانی سن سبز به صورت حشره کامل زیر بوته های گیاهان و پناهگاه های مختلف می باشد. سن های کامل در اواسط فروردین ماه از محل های زمستان گذرانی خارج شده و از میزبان های تازه روئیده به ویژه اسپند تغذیه و بر روی آنها تخم ریزی می کنند. در صورت نامساعد شدن شرایط محیطی و خشک شدن میزبان های وحشی و بالا رفتن جمعیت به سمت باغ های پسته هجوم می آورند و ابتدا از علف های هرز اطراف و داخل باغ های پسته و سپس از دانه های پسته تغذیه می کنند. تغذیه سن سبز سبب بدشکلی و ایجاد لکه های نکروز قهوه ای فرو رفته روی مغز پسته می شود و مغز دانه های مورد تغذیه تلخ و بدمزه می گردد. همچنین تغذیه سن ها از جنین در حال رشد سبب پوکی و اسفنجی شدن جنین می شود و کیفیت و بازارپسندی آنها کاهش می یابد. این آفت همچنین با تغذیه از دانه پسته باعث انتقال قارچ عامل بیماری ماسو (Nematospora coryli) می شود و هر ساله خسارت قابل توجهی به محصول پسته وارد می کند.
زنبور سیاه و طلایی مغزخوار پسته
زنبور سیاه (Eurytoma plotnikovi) و زنبور طلایی (Megastigmus pistaciae) مغزخوار پسته جز آفات مهم و کلیدی در برخی از باغ های پسته ایران به شمار می روند. این حشرات زمستان را به صورت لارو کامل درون دانه پسته روی درختان پسته و یا کف باغ می گذراند. در آغاز بهار لاروها به شفیره تبدیل شده و حشرات کامل پس از پیدایش، درون میوه تازه روی سطح داخلی اندوکارپ تخم گذاری می کنند و لارو از مغز پسته به طور کامل تغذیه می نماید. بررسی میدانی و دانه های تازه تشکیل شده از نظر داشتن پوست چروکیده و تیره رنگ، برش میوه و مشاهده لاروهای کوچک آفت و همچنین مشاهده سوراخ خروجی حشرات کامل به خصوص در نسل تابستانه می تواند نمایانگر آلودگی پسته ها باشد. بهترین راه مبارزه، جمع آوری و برداشت کامل محصول پسته از روی درخت است، به نحوی که خوشه یا محصول نارس روی درخت نماند و میوه های آلوده سوزانده شوند. همچنین میوه های پوک حاصل از فرآوری نزدیک باغ ها نگهداری نشوند و میوه های مناطق آلوده به مناطق غیرآلوده برای فرآوری و انبارداری انتقال داده نشود.
جهت اطلاعات تکمیلی در زمینه آشنایی و مدیریت کنترل آفات نامبرده می توانید به سایت شرکت بازرگانی نوید طبیعت بوتیا مراجعه کنید و با تیم کارشناسی شرکت نوید طبیعت بوتیا در زمینه مشاوره و خرید محصولات برای مبارزه شیمیایی علیه آفات مذکور در ارتباط باشید.
